O tym, jak to się wszystko zaczęło. Pre-historia załogi Endurance

Początki bywają różne

Czy możliwy jest sukces bez posiadania dobrej ekipy za plecami? Tak, ale nie w tym przypadku.

Jak mówi stare gamingowe powiedzenie: „Przed wyruszeniem w podróż należy zebrać drużynę”. W przypadku omawianego tutaj tytułu Tomb Raider drużyna jest bardzo zróżnicowana zarówno pod względem charakterów, jak i backgroundów.

W kolejnych sekcjach przedstawimy sobie najważniejsze postacie stojące za sławną ekspedycją na legendarną wyspę Yamatai. Z tego artykułu dowiesz się:

• Kim była najsławniejsza archeolożka popkultury?
• Czy znajomości mogą uratować twoją karierę zawodową?
• O co chodziło z tą legendarną wyspą?
• Jakie znaczenie ma magia imion i dlaczego nie nazywać okrętów ‘wytrzymałymi’?
• Czy warto ryzykować, żeby odnieść sukces?

Mamy dużo materiałów do omówienia, więc nie traćmy czasu i przejdźmy do historii Lary Croft.

Młoda archeolożka a przygoda na okręcie. Jak do tego doszło?

Lara wywodzi się z zamożnego i wpływowego rodu Croftów. Jednakże pieniądze nie miały negatywnego wpływu na kształtowanie się młodej Lary. Powiem więcej, Lara jak ognia unikała wykorzystywania wpływów swojej rodziny. Doskonale obrazuje to jej podejście do studiów. Miała bowiem środki i możliwości uczęszczania na najlepsze uczelnie w kraju. Zrezygnowała z możliwości studiowania na Cambridge [1] i podjęła kształcenie wyższe na mniej renomowanej uczelni.  Żeby opłacić czesne na studiach, podejmowała różne prace na pół etapu. Jak nietrudno się domyślić, nie były to wcale ekskluzywne prace w komfortowych warunkach. Pracowała między innymi w barze, o czym sama wspomina podczas jednej z rozmów z Rothem na wyspie [2].  Jak sama stwierdza, „Nocna zmiana w Nine Bells. Wilki to nic w porównaniu z rozbitą butelką”, co sugeruje, że w barze często dochodziło do bójek. Dlatego praca w Nine Bells wymagała od niej ponadprzeciętnej odporności zarówno psychicznej, jak i fizycznej.

Naturalnym wydaje się pytanie: dlaczego ona sobie to robiła? Przecież wykorzystując splendor swojego rodu, mogłaby wieść życie bez trudów, stresu i zmartwień. Dale Carnegie w swoim bestsellerowym dziele „Jak zdobyć przyjaciół i zjednać sobie ludzi?”  wskazywał, że najbardziej niezaspokojoną potrzebą człowieka jest potrzeba ważności. Jako ludzie mamy naturalną tendencję do szukania akceptacji u innych. Chcemy być doceniani za swoje wysiłki, chociażby chwilą szczerej uwagi i zainteresowania. Uważam, że nie inaczej było w przypadku Lary. Dobrze zdawała sobie sprawę, że wykorzystując wpływy swojej rodziny, nie będzie wyróżniającą się postacią w rodzie Croftów. Chciała, żeby ludzie szczerze ją doceniali, za to, co zrobiła, a nie za to, skąd się wywodzi.

Dodać do tego należy jej szczere zainteresowanie archeologią. Za dzieciaka rodzice zabierali ją na wykopaliska, gdzie mogła zafascynować się pracami badawczymi. Jako nastolatka podróżowała ze swoimi ojcem i świeżo zatrudnionym kapitanem Conradem Rothem na ekspedycje jako stażystka, kiedy miała wolne od zajęć na uczelni. Po ukończeniu studiów oczywistym było dla niej, że dołączy do załogi Endurance i wyruszy na kolejne wyprawy. Pierwszą z nich okazała się podróż na Yamatai, zaginione królestwo legendarnej królowej Himiko, z którą to związana jest nasza kolejna postać.

Femme fatale naszej przygody. O przeszłości i motywacjach Sam

Samantha Nishimura (dalej nazywana po prostu Sam) jest dobrą znajomą Lary.  Jest córką znanej, portugalskiej modelki oraz japońskiego magnata prasowego [1]. Jej dzieciństwo było obfite w liczne przeprowadzki, nie tyle między miastami, ile pomiędzy kontynentami.  Przez to trudno jej było się dopasować do konkretnego miejsca, co objawiało się w jej życiu szkolnym. Sam była uważana za to dziwne dziecko, trochę nieokrzesane.

Trudy w dzieciństwie wynagradzało jej bogactwo rodziców. Istotnie, w przeciwieństwie do Lary, Sam nie musiała pracować, żeby pokryć czesne za studia. Nawet po ukończeniu studiów oraz podjęciu pracy jako producentka filmów dokumentalnych oraz jako tłumaczka, pobierała regularnie pieniądze od swoich rodziców. Kwestia ta stanowiła kość niezgody pomiędzy Larą a Sam. Córka modelki nie potrafiła zrozumieć, dlaczego przedstawicielka znanego rodu Croftów nie korzysta z zasobów rodziców, żeby realizować swoje plany i marzenia.  Żeby nie było, Sam jest mocno pozytywnie nastawiona do Lary i kłótnie pomiędzy tą dwójką są naprawdę sporadyczne.

Pytanie: dlaczego Sam wyruszyła na Yamatai wraz z Larą? Musimy cofnąć się do jej czasów nastoletnich. Właśnie wtedy Sam usłyszała legendę o królestwie Yamatai i królowej Himiko od swojej babci. Podobno miała należeć do potomków królewskiego rodu. Sam głęboko wierzyła w prawdziwość tej historii. Opowiadała ją później swoim znajomym (i nieznajomym). To właśnie ona zainspirowała Larę do podjęcia próby odnalezienia zaginionej wyspy Yamatai.  Lara chciała zabrać Sam na tę wyprawę, a Sam chciała odkryć miejsce związane z jej rodem. Nie sposób pominąć wątku finansowania wyprawy. Dużą rolę w całym przedsięwzięciu odegrał wuj Samanthy, który wyłożył fundusze na tę ekspedycję. Oczekiwał jednak dużo, bo aż 60% zysków ze wszystkiego, co uda się na wyspie znaleźć [3][6]. Zgodziwszy się na te warunki, załoga Endurance, wraz ze stosownym wsparciem finansowym, wyruszyła na wyprawę z Sam na pokładzie.

Podczas podróży Sam tworzyła dokumentacje oraz materiały, które mogłyby posłużyć do produkcji filmu dokumentalnego o zaginionej wyspie. Część sporządzonych przez nią nagrań mamy możliwość obejrzeć w grze. Lara bowiem po rozbiciu się u wybrzeży Yamatai, weszła w posiadanie kamery Sam. Widzimy, że Sam prowadziła swoje nagrania w stylu poważno-niepoważnym. Dokumentowała zgodnie z wymogami formalnymi, a jednocześnie nie brakowało w nich uszczypliwości w stosunku do Lary [5] czy też doktora Whitmana.

Właśnie, doktor Whitman. On stanowi bardzo ciekawą, choć tragiczną postać na pokładzie Endurance. Przedstawmy pokrótce jego sylwetkę. 

(Nie)ciekawa przeszłość doktora Whitmana

Doktora Jamesa Whitmana poznajemy z nagrań Sam [6]. Jest on najstarszym i najbardziej doświadczonym archeologiem na pokładzie [1]. Uchodził za złote dziecko archeologii, ponieważ mocno przyczynił się do rozpowszechnienia zainteresowania na archeologię w kraju.   

Popularny Jim studiował podczas swojej kariery naukowej na dwóch uniwersytetach: Harvard i Cambridge. Na tym drugim uzyskał tytuł doktora. Przez wiele lat uczył w szkole historii. Jako ekspert w dziedzinie archeologii w ciągu kilku lat przed wyruszeniem na Yamatai zajmował się tworzeniem seriali dokumentalnych. W niedługim czasie stał się popularnym prezenterem telewizyjnym. Swoją popularność udało mu się zmonetyzować poprzez wydanie książki bazującej na treściach swojego serialu.

W  środowisku archeologicznym był postrzegany jako postać warta doceniania i skrytykowania jednocześnie. Jego działalność walnie przyczyniła się do rozpromowania archeologii w mediach głównego nurtu. Z negatywów zauważano, że zamiast archeologii zaczął skupiać się na swoim show i karierze w telewizji.

 Po raz trzeci odpowiedzmy na pytanie o motywację, które kierowały tą postacią o podjęciu wyprawy na Yamatai. Tutaj przechodzimy do mroczniejszej strony życia doktora. James Whitman przechodził bardzo trudny okres. Jednocześnie otrzymał papiery rozwodowe od swojej żony oraz nie zagwarantowano mu przedłużenia o kolejny sezon jego kultowego już serialu.

Były to dwa najważniejsze aspekty w jego życiu, przy czym bardziej oddawał się temu drugiemu ze względu na swoje ambicje oraz potrzebę bycia docenionym (notabene podobnie do Lary). Kiedy pojawiła się propozycja podjęcia niepewnej, ale za to potencjalnie świetnej dla jego kariery showmana, wyprawy  na Yamatai jako główny badacz, zgodził się pełen nadziei na sukces. Bardzo liczył na nagrania przygotowywane przez Sam, które mógłby wykorzystać w swoim serialu. Do sprawy podszedł profesjonalnie, jak na akademika przystało. Wykorzystywał swoją wiedzę doktorską (między innymi książki, które po części sam współtworzył), żeby wyznaczyć potencjalne położenie Yamatai [6]. Nie ufał w tej kwestii Larze, która była dla niego tylko nowicjuszką w świecie archeologii. Nie ma co się jednak dziwić jego podejściu. Ryzykował dużo, bowiem jeżeli wróciłby z niczym, to zostałby bez swojego programu oraz żony.

Nasuwa się kolejne pytanie: dlaczego wyprawa na wyspę miała według Whitmana potencjał na dostarczenie tak cennego materiału historycznego?

Słów kilka o legendarnej wyspie

Z tajemniczą wyspą wiążę się legenda o Słonecznej Królowej. Rządziła ona wyspą znajdującą się w środku tzw. Smoczego Trójkąta oraz dowodziła legendarną armią samurajów zwanych Burzową Gwardią [7]. Pierwszą (i ostatnią) Królową Słońca była Himiko (żyjąca ok. 170 r. n.e.) [8]. Jedną z jej kluczowych atrybutów była rzekoma umiejętność manipulowania pogodą na wyspie.

Rządy Królowej Słońca trwały przez około tysiąclecie. Dla zwykłego człowieka nie jest możliwe przeżycie w jednym ciele tylu lat. Okazuje się, że dla Himiko również. Żeby zachować ciągłość swojej władzy, przeprowadzała rytuał przelewania duszy. Królowa wybierała swoją następczynię, pilnowała jej wychowania i dbała o jej witalność. Kiedy przychodził czas, w którym Królowa czuła, że jej ciało starzeje się, zaczynały się przygotowania następczyni do ceremonii. Burzowa Gwardia zabierała kandydatkę (nazywaną Córką Słońca) do sali ceremonialnej, w którym Królowa wykorzystywała ją jako naczynie dla swojej duszy. Natomiast dusza Córki Słońca została zniszczona. Dlatego też nikt poza Himiko nie rządził wyspą.

Proces ten trwał aż do okresu Kamakura [7]. W tym czasie wybrano na następczynie Himiko dziewczynę o imieniu Hoshi. Od kiedy została wybrana, czuła jednocześnie zaszczyt, bowiem Córki Słońca oraz ich rodziny były mocno szanowane w społeczności Yamatai, oraz niepokój, bo coś jej od początku nie grało z tym rytuałem. Hoshi po trudach, udaje się dowiedzieć, na czym polegał rytuał. Przestraszona dziewczyna wymyśliła plan, jak przerwać rytuał przelewania duszy i zakończyć rządy Himiko raz na zawsze. Przed wstąpieniem do sali ceremonialnej udało jej się wykraść sztylet dowódcy Burzowej Gwardii. Użyła go podczas rytuału, popełniając samobójstwo i tym samym uwięziła duszę Himiko w rozkładającym się ciele.

To zakończyło panowanie Himiko na wyspie. Jej wściekła dusza została uwięziona. Jednakże Himiko nie poddała się w dążeniu do odzyskania fizycznej postaci. Nadal mogła kontrolować pogodę, co wykorzystywała i sprawiała, że nikt nie mógł opuścić wyspy.

Przez kolejne tysiąclecie na wyspę przybywali różni ludzie, w tym żołnierze, rozbitkowie czy też zwykli turyści. Nikomu nie udało jej się opuścić. Na wyspie zachowały się różne pamiątki z różnych okresów historii, w tym bardzo dużo z II Wojny Światowej, oraz oczywiście świątynie, w których modlono się do Słonecznej Królowej.

Po dotarciu na wyspę i pierwszych oględzinach doktor Whitman porównał tę wyspę do Atlantydy [9]. Stanowiła dla doktora kopalnię złota zarówno pod względem materiału do serialu, jak i drogocennych reliktów minionych epok.

Zatem do wyjaśnienia pozostało nam jeszcze, dlaczego doktor Whitman zdecydował się na podróż wraz z załogą Endurance. I ogólniej kim była owa załoga?

Dlaczego Endurance? O składzie osobowym załogi

Najogólniej Endurance jest to okręt, którego kapitanem i właścicielem był Conrad Roth – postać bardzo ciekawa ze względu na jego relację z rodziną Croftów i samą Larą. Poświęcę jego sylwetce osobny artykuł. Najważniejsze jest to, że swój okręt eksploatował do granic możliwości, niejednokrotnie opływając świat w celu realizacji bardzo różnorodnych zleceń. Podczas swoich podróży poznał między innymi Richarda Crofta (ojca Lary), Joslin Reyes, której zaoferował rolę mechanika, Jonaha Maiava, uzdolnionego kucharza okrętu. Poza nimi ważną funkcję pełnił również Angus Grimaldi, który był sternikiem. [3]

Motorem napędowym ekspedycji na Yamatai okazał się doktor Whitman. To on wynajął okręt, żeby odnaleźć i nakręcić dokument o zaginionym królestwie Królowej Słońca. Jako że, jak już wcześniej wspomnieliśmy, jego program pozostał zawieszony do czasu znalezienia nowego, wciągającego formatu, nie dysponował on pokaźnymi środkami do sfinansowania wyprawy. I tu pojawia się wątek Sam, a konkretnie jej wuja, który zgodził się wyłożyć fundusze na swoich warunkach, w tym, że na okręcie popłynie Sam. A że Sam była przyjaciółką Lary, która już dawno została zainspirowana legendą od babci Sam, to młoda Croft, również dołączyła do wyprawy.

Ostatnim członkiem załogi został Alex Weiss – technik, mechanik oraz haker z pasji. Dołączył, bo podobno uciekał przed kimś za zrobienie czegoś, co sam określał ‘przestępstwem bez ofiar’ [1]. Możemy tylko przypuszczać, na jaką skalę było to naruszenie prawa. Znając jego zamiłowanie do hackingu, mogło do być nawet wykradnięcie jakichś wrażliwych danych od potężnego podmiotu. W końcu gdzieś musiał opanować biegle komunikację radiową, czyż nie?

W ostatniej części tego artykułu porównajmy jeszcze postawę Lary i Whitmana w sprawie poszukiwań zaginionej wyspy. Jakie kwestie dzieliły, a jakie łączyły Larę z doktorem.

Podejście Lary a Whitmana, czyli o sporze między tradycjonalizmem a innowacyjnością.

Przebrnęliśmy przez naprawdę spory kawałek (pre)historii Lary oraz doktora Whitmana. Czas najwyższy zestawić ich podejścia w kwestii poszukiwań Yamatai. Zestawienie to zaprezentujemy w postaci tabelki.

Postać	Lara Croft	Dr James Whitman
Pomysł	Yamatai znajduje się wewnątrz Smoczego Trójkąta	Odrzuca teorię Lary o Smoczym Trójkącie. Proponuje szukanie na zachód, zamiast na wschód.
Uzasadnienie	Intuicja archeologiczna oraz analiza legend o Himiko	Uznaje pomysły Lary za nienaukowe przeczucia
Główne motywacje	Chęć dokonania własnego znaczącego odkrycia, udowodnienie swojej wartości jako archeologa niezależnie od nazwiska rodowego oraz pasja do odkrywania starożytnych tajemnic.	Ratowanie podupadającej kariery naukowej i finansowej, chęć wyprodukowania dokumentu telewizyjnego oraz dbałość o własną reputację.
Podobieństwa w podejściu	Oboje są zafascynowani zaginionym królestwem Yamatai i uznają je za kluczowy cel ekspedycji. Ponadto oboje są wykształconymi archeologami wierzącymi w historyczne istnienie królestwa.
Kluczowe różnice	Polega na instynkcie i świeżym spojrzeniu. Jest gotowa ryzykować podróż w niebezpieczne rejony (Smoczy Trójkąt) wbrew tradycyjnym tekstom akademickim.	Polega wyłącznie na uznanej wiedzy książkowej i akademickim autorytecie. Unika ryzyka mogącego zaszkodzić jego reputacji i skupia się na medialnym aspekcie wyprawy.

Źródła:

[1] laracroft.pl, Opis postaci, online: http://www.laracroft.pl/tr9/char.html [dostęp: 19.04.2026].

[2] Gamer’s Little Playground, TOMB RAIDER All Cutscenes (DEFINITIVE EDITION) Full Game Movie 1080p HD, online: https://www.youtube.com/watch?v=KYV29WLphmI, 36:30-36:43 [dostęp:19.04.2026].

[3] tombraider.fandom.com, Endurance, online: https://tombraider.fandom.com/pl/wiki/Endurance [dostęp: 19.04.2026]

[4] tombraider.fandom.com, Dokumenty: Załoga Endurance, online: https://tombraider.fandom.com/pl/wiki/Dokumenty:_Za%C5%82oga_Endurance [dostęp: 19.04.2026]

[5] Gamer’s Little Playground, TOMB RAIDER All Cutscenes (DEFINITIVE EDITION) Full Game Movie 1080p HD, online: https://www.youtube.com/watch?v=KYV29WLphmI, 12:05 – 13:05 [dostęp:19.04.2026]

[6] Gamer’s Little Playground, TOMB RAIDER All Cutscenes (DEFINITIVE EDITION) Full Game Movie 1080p HD, online: https://www.youtube.com/watch?v=KYV29WLphmI, 13:08 – 13:15 [dostęp:19.04.2026]

[7] tombraider.fandom.com, Yamatai, online: https://tombraider.fandom.com/pl/wiki/Yamatai [dostęp: 26.04.2026]

[8] tombraider.fandom.com, Himiko, https://tombraider.fandom.com/pl/wiki/Himiko [dostęp: 26.04.2026]

[9] Gamer’s Little Playground, TOMB RAIDER All Cutscenes (DEFINITIVE EDITION) Full Game Movie 1080p HD, online: https://www.youtube.com/watch?v=KYV29WLphmI, 26:40  – 27:02 [dostęp:26.04.2026]

[10] Grafiki Press Kits Tomb Raider, online: https://press.na.square-enix.com/TOMB-RAIDER [dostęp: 03.05.2026]

Materiały graficzne (wraz z obrazkiem wyróżniającym) pochodzą z oficjalnych materiałów prasowych Square Enix.